Adakah Parlimen Seharusnya Meminda Akta 355, Meningkatkan Had Kuasa Bidang Kuasa Jenayah Mahkamah Syariah?

Isu Perdebatan: Pihak Pertama berpendapat "Parlimen seharusnya meminda Akta 355, meningkatkan had kuasa bidang kuasa jenayah Mahkamah Syariah", Pihak Kedua berpendapat "Rangka Perlembagaan semasa dan prinsip kesamaan undang-undang tidak membenarkan". Perdebatan mengikuti format pertandingan perdebatan Bahasa Melayu standard: masing-masing pihak mempunyai tiga pembicara (pembicara pertama pembukaan, pembicara kedua pendalaman, pembicara ketiga bantahan), perdebatan bebas, dan tiga hakim memberikan penilaian. Setiap pernyataan yang mengandungi angka dilengkapi dengan nota kaki, klik nombor di sudut kanan atas untuk melihat sumber.

Latar Belakang Isu: Pada tahun 1965, Parlimen meluluskan Akta Mahkamah Syariah (Kuasa Bidang Kuasa Jenayah) 1965 (Akta 355), menetapkan had penalti jenayah untuk Mahkamah Syariah setiap negeri¹. Selepas pindaan 1984, had semasa ialah: penjara maksimum 3 tahun, denda maksimum RM5,000, sebat maksimum 6 kali, yang dipanggil had "3-5-6"¹. Jadual Kesembilan Perlembagaan Persekutuan dengan jelas menyatakan bahawa kuasa bidang kuasa jenayah Mahkamah Syariah mesti diberikan oleh undang-undang persekutuan².

Pada 26 Mei 2016, Presiden PAS Hadi Awang menyerahkan rang undang-undang ahli persendirian (RUU355) kepada Parlimen, bertujuan untuk meningkatkan had penalti Akta 355 secara ketara — menurut laporan pelbagai pihak, cadangan itu bertujuan mengubah kepada: penjara maksimum 30 tahun, denda maksimum RM100,000, sebat maksimum 100 kali; teks peruntukan rasmi penuh tidak dilihat dalam rekod awam³. Perdebatan pada Ogos 2017 ditangguhkan, dan seterusnya dibekukan hingga hari ini³.

Pada 9 Februari 2024, Mahkamah Persekutuan dengan keputusan 8:1 mengistiharkan 16 peruntukan Enakmen Jenayah Syariah Kelantan 2019 melanggar perlembagaan⁴⁵. Mahkamah menetapkan prinsip "pith and substance" (intipati dan substans): Dewan Undangan Negeri tidak mempunyai kuasa untuk sendiri meluluskan penalti jenayah syariah yang melampaui had Akta 355⁴⁶. Namun keputusan itu tidak menjawab soalan ini: adakah Parlimen mempunyai kuasa untuk mengubah Akta 355 itu sendiri? Itulah isu perdebatan hari ini.

---

Pihak Pertama Pembicara Pertama · Pembukaan#

Semua orang, sila lihat soalan dengan teliti. Dewan Undangan Negeri Kelantan tidak mempunyai kuasa untuk sendiri melampaui had persekutuan, Mahkamah Persekutuan telah memutuskan⁴. Tetapi perdebatan hari ini bukan tentang Dewan Undangan Negeri, melainkan adakah Parlimen mempunyai kuasa untuk meminda undang-undang yang telah diluluskannya sendiri.

Jawapannya jelas. Akta 355 adalah undang-undang persekutuan yang diluluskan Parlimen pada 1965; ia telah dipinda oleh Parlimen sekali pada 1984, dan sebab itu had penalti ditingkatkan daripada 6 bulan menjadi 3 tahun¹. Parlimen meminda ia semula, sepenuhnya berada dalam kuasa perlembagaan. Perlembagaan Persekutuan Perenggan 3(1) berkata dengan jelas: "Islam adalah agama Persekutuan"⁷. Ini bukan peruntukan hiasan — ia memberikan tanggungjawab positif negara terhadap hal ehwal Islam.

Hari ini penduduk Muslim Malaysia melebihi 60%. Mereka berpendapat bahawa undang-undang jenayah Islam adalah sebahagian daripada kehidupan agama, bukan petunjuk lembut yang boleh diambil atau ditinggalkan. Had "3-5-6" semasa adalah angka dasar yang ditetapkan secara buatan pada 1984, bukan had perlembagaan yang tidak boleh disentuh¹. Parlimen menetapkan ia, Parlimen boleh menyesuaikannya.

---

Pihak Kedua Pembicara Pertama · Pembukaan#

Pihak lawan berkata "Parlimen meminda undang-undang milik sendiri adalah perkara yang wajar" — tetapi jika logik ini benar, maka Parlimen boleh hari esok meluluskan undang-undang, menyatakan bahawa Muslim yang melakukan jenayah tertentu akan dijatuhi hukuman sepuluh kali lebih berat daripada bukan Muslim yang melakukan kesalahan sama. Ini juga adalah "Parlimen meminda undang-undang milik sendiri", tetapi bolehkah ia lulus ujian Perenggan 8 Perlembagaan tentang kesamaan?⁸

SUHAKAM pada 2021 dengan jelas menyatakan: memluaskan kuasa bidang kuasa jenayah Mahkamah Syariah, memberikan penalti yang sangat berbeza kepada Muslim dan bukan Muslim untuk jenayah yang sama, berkemungkinan melanggar perlindungan kesamaan Perenggan 8⁸.

Soalan yang lebih asas ialah: keputusan Mahkamah Persekutuan 2024 menetapkan prinsip "pith and substance"⁴⁶. Jika undang-undang itu pada asasnya adalah undang-undang jenayah umum, ia termasuk dalam Senarai Persekutuan, dan tertakluk kepada kekangan perlembagaan. Meningkatkan had sebat daripada 6 kali kepada 100 kali, pada asasnya masih penalti jenayah, tidak akan terlepas daripada ujian perlembagaan hanya kerana dibalut dalam pakaian Islam.

---

Pihak Pertama Pembicara Kedua · Pendalaman#

Pihak lawan menggunakan "kes melampau hipotesis" untuk menetapkan perangkap, tetapi itu bukan kandungan RUU355. RUU355 menyasarkan kesalahan ta'zir (hukuman budi bicara) yang melanggar peraturan Islam — minuman beralkohol, tidak menghadiri solat, khalwat (seorang lelaki dan perempuan berkumpul tanpa perkahwinan)⁹. Kesalahan ini hanya berkenaan Muslim, bukan Muslim tidak berada dalam kuasa bidang kuasa Mahkamah Syariah sejak awal².

Pihak lawan mengutip Perenggan 8 tentang prinsip kesamaan — tetapi di Malaysia, prinsip kesamaan tidak pernah mutlak dalam undang-undang. Perlembagaan Perenggan 153 secara eksplisit melindungi kedudukan khas Melayu; Perlembagaan Perenggan 11 melindungi hak Muslim untuk menjalani kehidupan mengikut undang-undang agama⁹. Sistem undang-undang Malaysia sejak hari kemerdekaan mengiktiraf "pembezaan" ini, bukan "diskriminasi".

Profesor Shad Faruqi dalam artikel 2005 dan 2025 mengkritik keterlaluan kuasa Dewan Undangan Negeri¹⁰¹¹, bukan kuasa Parlimen untuk membuat undang-undang itu sendiri. Dua perkara berbeza.

---

Pihak Kedua Pembicara Kedua · Pendalaman#

Pihak lawan membezakan ta'zir dan hudud, berkata RUU355 bukan pelaksanaan hudud. Tetapi lihat angkanya: menurut laporan, cadangan itu akan meningkatkan had penjara menjadi 30 tahun, sebat 100 kali³. Mahkamah Sesyen (Sessions Court) Malaysia mempunyai had kuasa penjara 45 tahun. "Had ta'zir" ini pada asasnya telah merangkumi kebanyakan penalti jenayah Islam bukan hukuman mati, pengkritik memanggilnya "hudud dengan pembungkus berbeza"⁹.

Pihak lawan berkata "bukan Muslim tidak berada dalam kuasa Mahkamah Syariah". Rekod Sisters in Islam menunjukkan sisi yang lain¹²: apabila seorang pasangan menganut Islam, Mahkamah Syariah pernah mengeluarkan perintah pembubaran perkahwinan terhadap pasangan bukan Muslim, mengisytiharkan anak sebagai Muslim. Kes Lina Joy lebih jelas menunjukkan: Mahkamah Sivil menolak untuk mengendalikan dengan alasan tiada kuasa bidang kuasa, Mahkamah Syariah pula tidak mengiktiraf bahawa ia telah bersara daripada Islam, pihak terlibat terjebak dalam kekosongan undang-undang tiada jalan keluar¹³. "Hanya mempengaruhi Muslim" adalah slogan politik, bukan fakta undang-undang.

Masih ada satu soalan yang sengaja dielakkan: sebat dan jantina. Undang-undang Prosedur Jenayah Persekutuan secara eksplisit mengecualikan perempuan daripada sebat. Peruntukan Mahkamah Syariah yang berkaitan tidak mempunyai pengecualian sedemikian. Dalam satu negara, warga perempuan yang sama, menghadapi risiko jenayah yang berbeza — PROHAM pada 2015 dengan jelas menamakan ini sebagai diskriminasi jantina¹⁴.

---

Pihak Pertama Pembicara Ketiga · Bantahan#

Pihak lawan berkata "100 kali sebat adalah hudud dengan pembungkus berbeza" — tetapi ini mengacaukan dua sistem undang-undang. Dalam undang-undang Islam, hudud adalah penalti tetap (pemotongan tangan, rejam), dengan keperluan bukti yang sangat ketat; ta'zir adalah ruang budi bicara hakim, meningkatkan had hanya memperluaskan ruang budi bicara, tidak sama dengan mengarahkan hakim untuk menghukum hingga had itu¹⁰⁹. Pihak lawan menyamakan "had" dengan "pelaksanaan", itu salah.

Pihak lawan menyebut kes pertikaian hak penjaga lintas agama¹² — punca kes-kes ini adalah kekosongan undang-undang dalam mekanisme penukaran agama, bukan angka penalti dalam Akta 355. Mencampurkan dua perkara, adalah penggantian hujah.

Akhir sekali, saya ingin mengingatkan: isu perdebatan hari ini adalah kuasa perundangan Parlimen, bukan sama ada peruntukan khusus itu layak atau tidak. Parlimen mempunyai kuasa untuk meminda undang-undang, soal berapa angka yang dipinda, syarat apa yang disertakan, itu adalah perkara perincian yang perlu dipertikai, diubahsuai, dikompromi dalam proses perundangan — bukan isu sempadan perlembagaan tentang "boleh atau tidak meminda".

---

Pihak Kedua Pembicara Ketiga · Bantahan#

Pihak pertama sepanjang masa menekankan "Parlimen berkuasa untuk meminda", tetapi tidak pernah menjawab, selepas diminda, apa akibatnya terhadap rangka perlembagaan.

Mahkamah Persekutuan dalam kes Nik Elin⁴ dan Iki Putra⁶ menetapkan prinsip "pith and substance", yang bermaksud: pakaian bentuk undang-undang tidak menentukan kepunyaan kuasa bidang kuasa, kandungan intipati yang menentukan. Jika Parlimen meningkatkan had sebat dalam Akta 355 daripada 6 kali kepada 100 kali, intipati undang-undang itu masih penalti jenayah. Mengikut prinsip yang sama, pengkaji perlembagaan telah mempersoalkan: adakah undang-undang Persekutuan yang telah diminda ini sendiri membentuk cabaran terhadap Perenggan 8 Perlembagaan⁹⁸?

Pihak pertama berkata "hanya had saja, hakim ada budi bicara". Tetapi SUHAKAM dengan jelas menyatakan: ketidaksamaan dalam tahap perundangan itu sendiri boleh melanggar Perenggan 8⁸ — tidak perlu menunggu pelaksanaan keputusan khusus, rangka kerja itu sendiri adalah masalah.

RUU355 dari 2016 hingga hari ini, telah dibekukan hampir sepuluh tahun³. Ia bukan kerana kekurangan majoriti Muslim untuk ditolak — ia dibekukan kerana koalisi pemerintah ketika itu — termasuk UMNO — tidak dapat mencapai konsensus tentang cadangan ini. Ini memberitahu kami, keberatan terhadap gerak ini bukan hanya datang daripada bukan Muslim, tetapi juga datang daripada elit politik Muslim.

---

Perdebatan Bebas#

(Masing-masing pihak bergantian berbicara, setiap pusingan kira-kira 60 saat)

Pihak Pertama: Pihak lawan berulang kali mengutip Perenggan 8 tentang prinsip kesamaan, tetapi Perlembagaan Malaysia itu sendiri adalah kombinasi prinsip pluralisme. Peruntukan kedudukan khas Perenggan 153, peruntukan kebebasan agama Perenggan 11, semuanya wujud bersama dengan Perenggan 8. Undang-undang jenayah Islam yang digunakan pada Muslim adalah lanjutan hak agama Perenggan 11, bukan sama dengan diskriminasi yang dilarang Perenggan 8.

Pihak Kedua: Perlembagaan harus ditafsir sebagai keseluruhan, tidak boleh menggunakan satu peruntukan untuk membatalkan prinsip teras peruntukan lain. Mahkamah Malaysia tidak pernah memutuskan "hak agama Perenggan 11 boleh mengatasi hak kesamaan Perenggan 8" — ini adalah ciptaan undang-undang pihak lawan, bukan tafsiran Perlembagaan semasa.

Pihak Pertama: Mengapa ketika Mahkamah Persekutuan 2024 memutuskan kes Nik Elin, masih ada dua peruntukan yang sah?⁴ Kerana Mahkamah mengiktiraf, kesalahan agama tulen yang hanya menyasarkan Muslim sahaja, Dewan Undangan Negeri mempunyai kuasa untuk membuat undang-undang. Jika Dewan Undangan Negeri ada kuasa dalam julat ini, mengapa Parlimen tidak boleh memperluaskan julat kuasa yang diberikan?

Pihak Kedua: Dua peruntukan yang dikekalkan itu, adalah "kesalahan agama tulen" — hanya menyasarkan kewajipan agama itu sendiri, julat sangat sempit⁴. RUU355 berhasrat meningkatkan had penalti untuk semua kesalahan ta'zir, julat jauh melebihi dua peruntukan itu. Anda tidak boleh memperluaskan dua peruntukan yang dikekalkan oleh Mahkamah Persekutuan menjadi Parlimen boleh meningkatkan had penalti tanpa batas.

Pihak Pertama: PAS telah memerintah Kelantan dan Terengganu tiga puluh tahun, pengguna mengundi berkali-kali menyokong agenda undang-undang Islam PAS³. Satu makna demokrasi ialah membiarkan nilai pandangan majoriti mencerminkan undang-undang.

Pihak Kedua: Satu lagi sisi demokrasi ialah melindungi hak minoriti daripada ditekan majoriti. Jika sistem undang-undang membenarkan seseorang menghadapi risiko jenayah yang asas berbeza kerana identiti agama — SUHAKAM⁸ dan PROHAM¹⁴ kedua-duanya telah menunjukkan perkara ini — itu bukan demokrasi majoriti, itu adalah pemerintahan pembahagian. Sempadan keputusan majoriti, ialah Perenggan 8.

---

Pihak Pertama Penutup#

Isu perdebatan bukan "setiap angka dalam RUU355 adalah betul", melainkan "adakah Parlimen mempunyai kuasa perlembagaan untuk meminda Akta 355".

Pendapat pihak kami sentiasa jelas: Parlimen meluluskan Akta 355, Parlimen boleh memindanya¹. Mahkamah Persekutuan 2024 memutuskan sempadan kuasa Dewan Undangan Negeri, bukan Parlimen⁴. Islam adalah agama Persekutuan⁷, Parlimen mewakili lebih daripada 60% rakyat Muslim, memberikan kuasa bidang kuasa jenayah yang lebih besar kepada Mahkamah Syariah dalam kuasa perundangan, adalah pilihan yang sah dalam sistem demokrasi.

Mengenai ke layakan angka khusus, pertimbangan hak kesamaan, kesan kepada setiap pihak — ini adalah perkara yang perlu dipertikai, diubahsuai, dikompromi dalam proses perundangan, bukan sebab untuk menafikan keseluruhan kuasa perundangan. Parlimen boleh meminda, boleh meminda ke angka berapa, itulah soalan yang sepatutnya dibincangkan dalam Parlimen.

---

Pihak Kedua Penutup#

Pihak pertama berkata "angka adalah perincian, kuasa adalah prinsip" — tetapi angka sering kali perkara paling penting dalam undang-undang.

30 tahun penjara, 100 kali sebat, bukan "perincian"³. Bagi orang yang dijatuhi hukuman ini, itu adalah seumur hidupnya. Tetapi jirannya, melakukan jenayah sifat yang sama, kerana identiti agama berbeza, menghadapi sistem jenayah yang lain. SUHAKAM berkata, ini mungkin melanggar Perenggan 8⁸; PROHAM berkata, perempuan dalam dua sistem menghadapi perlakuan sebat berbeza, ini adalah diskriminasi jantina¹⁴; Sisters in Islam berkata, "hanya mempengaruhi Muslim" tidak pernah menjadi fakta¹².

Adakah Parlimen mempunyai kuasa bentuk untuk meminda Akta 355? Berkemungkinan ada. Tetapi kuasa bentuk tidak sama dengan kepatuhan perlembagaan. Mahkamah Persekutuan dalam Nik Elin⁴ dan Iki Putra⁶ telah menetapkan prinsip: apa pun bentuk undang-undang dibalut, tidak menentukan ia berdiri atau jatuh; intipati undang-undang, itulah yang menentukan ia ada atau tiada melintasi sempadan perlembagaan.

---

Penilaian Hakim#

Hakim A · Perspektif Perlembagaan dan Undang-undang#

Soalan undang-undang yang paling kritikal dalam perdebatan hari ini, kedua-dua pihak tidak sepenuhnya menyelesaikan: adakah prinsip "pith and substance" yang ditetapkan oleh kes Nik Elin Mahkamah Persekutuan⁴berlaku untuk tindakan Parlimen meminda Akta 355?

Pendapat pihak pertama ialah: keputusan itu hanya untuk perundangan negeri, Parlimen meminda undang-undang tidak tertakluk kepada prinsip ini. Tetapi perlu diperhatikan, intipati penghakiman majoriti kes Nik Elin ialah "intipati penalti jenayah termasuk dalam Senarai Persekutuan"⁴. Jika penalaran ini benar, maka walaupun undang-undang jenayah diluluskan oleh Parlimen, juga perlu mematuhi keselarasan dalaman Perenggan 8 Perlembagaan⁸ — ia tidak boleh kerana lulus di Parlimen, lepas daripada ujian hak kesamaan perlembagaan.

Soalan perlembagaan ini, hanya Mahkamah Persekutuan akhirnya yang dapat menjawab, bukan pembicara perdebatan malam ini.

Sudut penilaian: Pihak pertama lebih kuat dalam hujah tentang kuasa perundangan Parlimen; Pihak kedua lebih konkrit dalam bukti peringkat hak asasi manusia (SUHAKAM⁸, PROHAM¹⁴, SIS¹² tiga sumber bebas).

---

Hakim B · Perspektif Agama dan Masyarakat#

Perdebatan hari ini ada satu ketegangan teras yang tidak langsung disentuh: hak agama Muslim dan prinsip koeksistensi masyarakat multi-agama, yang mana lebih diutamakan dalam sistem perlembagaan Malaysia?

Perlembagaan Perenggan 3(1) berkata Islam adalah agama Persekutuan⁷, Perenggan 121(1A) 1988 memperluas kemandirian Mahkamah Syariah¹⁵ — tetapi kes Nik Elin seterusnya 2024 melukis sempadan undang-undang negeri⁴. Puluhan tahun, Malaysia memilih "undang-undang Islam untuk Muslim, undang-undang sivil untuk semua, dua sistem bersebelahan". Pertikaian RUU355, pada asasnya bertanya: garis sejajar ini, boleh atau patut digambar semula?

Pihak pertama tidak menjawab: jika lulus, pertikaian sempadan dua sistem akan di mana dan oleh siapa diputuskan. Pihak kedua tidak menjawab: perasaan agama nyata komuniti Muslim dalam sistem semasa, adakah layak mendapat tanggapan institusi yang lebih serius — selain menjadi kad yang dikeluarkan setiap pilihan raya saja.

Sudut penilaian: Kedua-dua pihak pada tempat paling lemah lawannya, tetapi menghindar soalan paling sukar milik sendiri — ini kemahiran dalam taktik, juga kemalangan dalam hujah.

---

Hakim C · Perspektif Politik dan Sejarah#

Satu perkara yang tidak dibincangkan langsung oleh kedua-dua pihak: RUU355 telah dibekukan hampir sepuluh tahun³. Ini bukan kerana Parlimen kekurangan majoriti Muslim. Ia dibekukan, kerana koalisi pemerintah ketika itu — termasuk UMNO — tidak dapat mencapai konsensus tentang cadangan ini.

Ini memberitahu kita apa? Ia menunjukkan "meminda Akta 355 boleh atau tidak dari segi perlembagaan" telah jatuh ke tempat kedua dalam realiti politik. Soalan politik nyata ialah: siapa dapat undi, siapa hilang undi, siapa yang bayar. Setiap kali PAS membangkitkan RUU355, ia boleh menggerakkan pemilih identiti Islam³; setiap kali dibekukan, ia boleh menolak tanggungjawab kepada rakan sekutu. Isu ini, telah menjadi tiket politik jangka panjang yang dipegang, bukan pelan siap untuk perundangan serius.

Malam ini kedua-dua pembicara berkhidmat dengan baik untuk memberi hujah perlembagaan dan hak. Tetapi penonton perlu tahu: isu ini di Parlimen tidak pernah perdebatan perlembagaan, ia adalah medan politik identiti. Memahami perkara ini, adalah asas untuk membaca setiap pilihan raya akan datang.

---