Apa Itu DNAA Ahmad Zahid? Kes Paling Sukar Dijelaskan Oleh Kerajaan Perpaduan

Empat huruf DNAA ini, hanya benar-benar diingati oleh ramai pengundi selepas kes Ahmad Zahid.

Dan sejak hari itu juga, sebuah kerusi yang paling janggal telah diletakkan di atas meja Kerajaan Perpaduan.

Bukan kerana parti yang duduk di situ kalah teruk.

Tetapi kerana individu itu masih terpalit dengan kes mahkamah.

Aritmetik Membawanya Masuk Terlebih Dahulu#

Pada Pilihan Raya Umum 2022, tiada satu pun gabungan berjaya memperoleh 112 kerusi. Pakatan Harapan (PH) adalah gabungan terbesar, tetapi tidak boleh membentuk kerajaan secara bersendirian; Barisan Nasional (BN) hanya tinggal 30 kerusi, namun ia menjadi blok yang mesti dipikat oleh sesiapa sahaja untuk mendapat majoriti. Akhirnya, Anwar memimpin Kerajaan Perpaduan yang disokong oleh PH, BN, GPS, GRS, dan lain-lain. ^1,2

Ahmad Zahid bukanlah ahli parlimen BN yang biasa.

Beliau ialah Presiden UMNO, dan juga Pengerusi BN. Tanpa sokongan BN, amat sukar untuk kerajaan Anwar berdiri teguh dalam sebuah Parlimen Tergantung (Hung Parliament). ^1,2

Oleh itu, sejak hari pertama lagi, janji reformasi Kerajaan Perpaduan mempunyai satu titik tekanan: Jika sesuatu kes anti-rasuah melibatkan individu yang diperlukan untuk mengekalkan majoriti, bagaimanakah institusi akan berfungsi?

Persoalan ini tiba di mahkamah pada September 2023.

DNAA Bukan Bermaksud Bebas#

Zahid berdepan 47 pertuduhan pecah amanah, rasuah, dan pengubahan wang haram dalam kes Yayasan Akalbudi. Berdasarkan penjelasan Badan Peguam Malaysia ketika memfailkan semakan kehakiman kemudiannya, perbicaraan telah berlangsung selama bertahun-tahun, mahkamah telah memutuskan terdapat kes prima facie, Zahid telah dipanggil membela diri, dan pihak pembelaan juga telah mula mengemukakan keterangan. ^3,4

Pada peringkat inilah, pihak pendakwaan memohon DNAA (Discharge Not Amounting to an Acquittal).

DNAA bermaksud "Dilepaskan Tanpa Dibebaskan". Tertuduh buat sementara waktu tidak lagi menghadapi perbicaraan yang sama, tetapi secara teorinya pihak pendakwaan masih boleh mendakwa semula pada masa hadapan; ia bukanlah keputusan mahkamah membebaskan tertuduh sepenuhnya selepas mendengar keseluruhan kes pembelaan. ^3,4,5

Mahkamah membenarkan DNAA tersebut.

Oleh yang demikian, kerusi di meja itu menjadi semakin janggal.

Bagaimana Kerajaan Boleh Menjelaskannya#

Penyokong kerajaan boleh mengemukakan satu prinsip yang betul: Perdana Menteri tidak sepatutnya secara langsung mengarahkan Jabatan Peguam Negara untuk mendakwa siapa, atau menggugurkan pertuduhan terhadap siapa. Jika Perdana Menteri boleh mengarahkan pendakwaan, kebebasan kehakiman (judicial independence) akan berada dalam keadaan lebih bahaya. ^2,3

Arah yang diberikan oleh pihak pendakwaan pada masa itu ialah keperluan untuk siasatan lanjut, meneliti bahan bukti baharu dan representasi. Pada Januari 2026, Jabatan Peguam Negara mengumumkan tindakan NFA (Tiada Tindakan Lanjut) terhadap kes Yayasan Akalbudi Zahid; AGC menyatakan bahawa selepas siasatan lanjut, bukti sedia ada tidak mencukupi untuk meneruskan kesemua pertuduhan. ^3,6

Ini semua adalah penjelasan yang boleh wujud secara institusi.

Masalahnya, penjelasan tidak sentiasa diterima sebagai kebenaran.

Kenapa Kritikan Tidak Hilang#

Pengkritik tidak melihatnya sebagai kes biasa.

Apa yang mereka lihat ialah seorang Timbalan Perdana Menteri, Presiden UMNO, dan Pengerusi BN, yang dalam kes rasuah berskala besar dan sudah pun memasuki fasa pembelaan, mula-mula mendapat DNAA, kemudiannya mendapat NFA. Pada masa yang sama, BN yang dipimpinnya merupakan tonggak utama sokongan yang diperlukan oleh kerajaan Anwar. ^1,2,3,6

Atas sebab ini, Badan Peguam Malaysia menuntut semakan kehakiman. Pada Mei 2026, Mahkamah Rayuan memberi lampu hijau kepada Badan Peguam Malaysia untuk mencabar keputusan Peguam Negara memohon DNAA pada tahun 2023; Mahkamah Rayuan menegaskan bahawa ini bukan untuk memutuskan sesiapa bersalah atau tidak bersalah, sebaliknya membenarkan Mahkamah Tinggi untuk menyemak keabsahan (legality) dan kemunasabahan (reasonableness) keputusan pendakwaan tersebut. ^3,5

Mahkamah Rayuan juga menggariskan mengapa ini bukan kes biasa: pertuduhannya serius, melibatkan kepentingan awam, perbicaraan sudah berjalan jauh, pihak pendakwaan telah memanggil ramai saksi, dan pihak pembelaan juga telah bermula. Faktor-faktor ini memberikan semakan kehakiman satu asas yang boleh dihujahkan (arguable case). ^3,5

Kenyataan ini seolah-olah membawa kontroversi slogan di jalanan kembali kepada isu asas institusi.

Bukan "adakah Zahid pasti bersalah".

Tetapi "apabila Peguam Negara menghentikan kes pada tahap ini, bolehkah awam menguji alasannya".

Kesukaran Anwar, Juga Tanggungjawab Anwar#

Ayat yang paling mudah diucapkan oleh Anwar ialah "Saya tidak campur tangan dalam urusan kehakiman".

Ayat ini mungkin benar.

Tetapi ia tidak mencukupi.

Kerana Kerajaan Perpaduan bukanlah kerajaan biasa. Ia adalah kerajaan yang ditubuhkan selepas melaungkan slogan reformasi anti-rasuah; namun ia juga perlu bergantung kepada sebuah parti lama yang diketuai oleh seorang tertuduh untuk mengekalkan majoriti. Dari segi politik, bayang-bayang konflik kepentingan sudah sedia wujud, tanpa perlu dibuktikan bahawa Perdana Menteri menelefon sendiri, orang awam juga mempunyai hak yang munasabah untuk menuntut ketelusan yang lebih tinggi. ^1,2,3,7

Ubat sebenar bukanlah dengan menyuruh penyokong diam.

Juga bukan dengan menuduh pihak lawan memutar-belitkan DNAA sebagai "sudah terbukti bersalah".

Ubat sebenar adalah dengan melengkapkan pemisahan kuasa antara Peguam Negara (AG) dan Pendakwa Raya (PP), mendedahkan sempadan institusi bagi keputusan pendakwaan, memastikan keputusan menarik balik pertuduhan utama mempunyai alasan yang boleh disemak, dan mengakui hakikat ini: jika sebuah kerajaan reformasi perlu bergantung kepada sikap berdiam diri (silence) untuk melindungi sekutunya, ia perlahan-lahan akan berubah menjadi sesuatu yang pernah ditentangnya dahulu.

Kerusi ini akan terus berada di meja tersebut.

Pada pilihan raya akan datang, pengundi tidak hanya akan bertanya siapa yang akan duduk di kerusi Perdana Menteri.

Mereka akan bertanya: Selepas anda duduk, adakah anda menutup lampu itu.