Bagaimana Perikatan Nasional Terbentuk? Kerajaan Muhyiddin Wujud Dahulu, Gabungan Rasmi Menyusul Kemudian

Perkara yang paling mudah disalah faham tentang Perikatan Nasional ialah urutan masanya.

Muhyiddin menjadi perdana menteri sebuah “kerajaan PN” terlebih dahulu. Beberapa bulan kemudian, PN barulah menjadi gabungan yang didaftarkan secara rasmi. ^1,2,3

Pada 1 Mac 2020, Yang di-Pertuan Agong berpendapat Muhyiddin paling mungkin mendapat kepercayaan majoriti Ahli Dewan Rakyat lalu melantiknya sebagai perdana menteri kelapan. Sokongannya datang daripada Ahli Parlimen BERSATU, PAS, BN, GPS dan parti lain. Gabungan pemerintah itu segera disebut Perikatan Nasional. ^1,2

Namun menyokong kerajaan PN tidak sama dengan menjadi ahli PN.

Jadual majoriti yang sama, senarai ahli yang berbeza#

Ahli Parlimen UMNO dan BN menyokong Muhyiddin membentuk kerajaan, dan sebahagian mereka masuk Kabinet. GPS juga menyokong kerajaan persekutuan.

BN kemudian menegaskan bahawa penyertaan rasmi dalam PN memerlukan persetujuan parti komponennya. UMNO akhirnya tidak menjadi anggota PN, manakala GPS mengekalkan identiti gabungannya sendiri. Apabila PN didaftarkan, terasnya ialah BERSATU dan PAS bersama rakan lebih kecil; Gerakan menyertai kemudian. ^2,3,4

Perbezaan ini menentukan siapa mengagihkan kerusi calon, menggunakan lambang bersama dan memilih pemimpin gabungan. Majoriti kerajaan boleh dibina melalui sokongan luar, tetapi gabungan parti memerlukan perlembagaan, ahli dan jentera pilihan raya sendiri.

Menyamakan kedua-duanya menghasilkan cerita bahawa UMNO masuk PN sebelum “mengkhianati” dan keluar. Keterangan yang lebih tepat ialah UMNO menyokong kerajaan Muhyiddin sambil terus bersaing dengan BERSATU di kawasan Melayu yang sama. ^1,2,3

BERSATU mempunyai pemimpin, PAS mempunyai jentera#

Pertukaran utama dalam PN jelas. BERSATU mempunyai perdana menteri dan kumpulan Ahli Parlimen yang berpindah daripada UMNO serta PKR. PAS mempunyai organisasi akar umbi lebih lama, rangkaian agama dan kubu di utara serta Pantai Timur. Gerakan memberikan rupa berbilang kaum dan beberapa calon bukan Melayu, tetapi bukan kekuatan pilihan raya yang setara. ^1,3,5

Kerajaan Muhyiddin kehilangan majoriti pada 2021 selepas UMNO menarik sokongan penting dan Muhyiddin meletak jawatan. Jika PN sekadar label sementara untuk menjadikan seorang tokoh perdana menteri, ceritanya sepatutnya tamat di situ.

Ia tidak tamat.

Tujuh puluh empat kerusi menukar “kerajaan pintu belakang” menjadi lawan pilihan raya#

Dalam PRU15 pada 2022, PN bertanding dengan bendera dan sistem calonnya sendiri lalu memenangi 74 kerusi. PAS mendapat 43 dan BERSATU 31; PAS menjadi parti tunggal terbesar di Dewan Rakyat. ^5,6

Keputusan itu tidak mengesahkan semula cara kerajaan berubah pada 2020 atau menghapuskan pertikaian “pintu belakang”. Namun PN kemudian memperoleh undi sebenar dan tidak lagi boleh diterangkan semata-mata sebagai senarai yang disusun di hotel. Ia menggabungkan kemarahan terhadap rasuah UMNO, politik identiti Melayu-Muslim, jentera PAS dan ingatan kebajikan era Muhyiddin menjadi kuasa yang mampu menewaskan UMNO di peti undi. ^5,6

Dalam pilihan raya enam negeri 2023, PN terus menguasai Kedah, Kelantan dan Terengganu, sambil berkembang di kerusi Melayu Pulau Pinang, Selangor dan Negeri Sembilan. Bersama Perlis yang dimenangi pada 2022, ia menjadi blok pemerintah terpenting di utara dan Pantai Timur. ^5,6

Menjelang 2026, gabungan itu hidup tetapi pusat beratnya berubah#

Pada awal 2026, Muhyiddin melepaskan jawatan pengerusi PN dan diganti oleh Menteri Besar Terengganu serta naib presiden PAS, Ahmad Samsuri Mokhtar. Pada Jun, PN menerima PEJUANG dan Parti Cinta Malaysia; BERSATU kekal walaupun terdapat ketegangan tentang kepimpinan dan kerjasama. ^7,8,4

Perubahan itu membawa simbol yang kuat. Pada 2020, PN kelihatan seperti gabungan yang digunakan Muhyiddin untuk menyusun kerajaan. Menjelang 2026, pengerusinya datang daripada PAS, parti yang juga mempunyai lebih banyak Ahli Parlimen dan kerajaan negeri lebih kukuh. BERSATU masih aktif dan Muhyiddin masih memimpinnya, tetapi berat gabungan telah bergerak ke arah PAS. ^5,7,8

Gabungan belum stabil, jalan raya sudah kosong#

Pada mulanya kerajaan PN berdepan pertikaian majoriti dan mandat. Belum sampai tiga minggu kemudian, ia menerima tugas yang tidak diingini mana-mana kerajaan baharu: menutup sempadan, sekolah, kedai dan kebanyakan tempat kerja.

Bab seterusnya: Perintah Kawalan Pergerakan Malaysia. Bagaimana wabak mengubah politik? Ketika senarai gabungan masih disusun, seluruh negara sudah diarahkan duduk di rumah.