Haruskah Malaysia Membenarkan Dwi-Warganegara?

Di Sydney, dia seorang kardiologis pakar. Di London, dia seorang arkitek bertaraf antarabangsa. Di Silicon Valley, dia seorang jurutera perisian dengan pasukan global di bawah arahannya.

Dan di Malaysia, mereka bukan siapa-siapa yang kerajaan boleh panggil kembali tanpa meminta mereka memilih. ¹

Malaysia mempunyai lebih 3 juta rakyat di luar negara. ² Sebilangan mereka berhijrah kerana peluang. Sebilangan kerana dasar. Sebilangan kerana berkahwin dengan orang asing. Tetapi semua berhadapan dengan persoalan yang sama: apakah kos sebenar untuk mengekalkan pasport merah itu — dan apakah yang Malaysia kehilangan apabila ramai yang memilih untuk tidak membayar kos itu?

Undang-Undang yang Memaksa Pilihan#

Perkara 24: Hilang Kerakyatan#

Perkara 24 Perlembagaan Persekutuan menetapkan: sesiapa yang secara sukarela memperoleh kerakyatan asing hilang kerakyatan Malaysia secara automatik. ³ Ini bukan takut-takut — ini adalah undang-undang yang dikuatkuasakan.

Seorang jururawat Malaysia yang menjadi warganegara Australia untuk mendapatkan hak penuh di tempat kerjanya kehilangan pasport Malaysia. Seorang jurutera Malaysia yang berkahwin dengan rakyat Jerman dan menaturalisasi diri selepas 8 tahun kehilangan pasport Malaysia. Seorang doktor Malaysia yang memenuhi syarat bekerja di NHS UK dan menerima pasport British — sama. ³

Pindaan 2024: Satu Langkah, Bukan Penyelesaian#

Pindaan Perlembagaan 2024 menangani ketidaksamaan gender yang lama tertangguh: anak yang lahir di luar negara kepada ibu warganegara Malaysia kini boleh didaftarkan sebagai warganegara, menyamakan hak dengan anak kepada bapa warganegara. ⁴

Ini adalah kemajuan. Tetapi ia tidak menyentuh soal dwi-warganegara. Seorang ibu Malaysia di London yang telah menjadi warganegara British masih hilang pasport Malaysia. Anak yang dilahirkan kepadanya di London kini boleh memohon kerakyatan Malaysia — tetapi itu juga tidak bermaksud ibu itu boleh memperoleh kembali pasport yang telah hilang. ^{4 5}

Pihak A: Malaysia Harus Benarkan Dwi-Warganegara#

Hujah 1: Modal Insan Terlatih yang Hilang#

Malaysia membelanjakan berbilion-bilion untuk mendidik doktor, jurutera, ahli akademik, dan profesional lain. Apabila mereka berhijrah dan tidak dapat mengekalkan hubungan formal dengan Malaysia, negara kehilangan pelaburan itu tanpa sebarang pulangan. ⁶

Laporan World Bank 2011 mendapati Malaysia kehilangan satu daripada setiap 10 pekerja terlatih kepada emigrasi. ⁶ Warganegara tunggal disebut sebagai penghalang kepulangan: ramai yang enggan "balik" jika bermaksud menyerahkan pasport asing yang memberikan mereka dan keluarga mereka keselamatan dan mobiliti. ^{1 7}

Hujah 2: Negara Maju Sudah Benarkan Ia#

85% negara OECD menerima pakai beberapa bentuk dwi-warganegara. ⁸ Australia, UK, Kanada, Jerman, dan Perancis semuanya membenarkannya. Singapura mempunyai syarat yang lebih ketat tetapi membenarkan kes-kes tertentu.

Ini bukan eksperimen — ia adalah amalan yang sudah teruji selama beberapa dekad di negara yang mempunyai keperluan keselamatan dan kepentingan nasional yang tidak kurang seriusnya daripada Malaysia. Jika ia boleh berhasil di sana, hujah bahawa Malaysia tidak boleh melakukannya perlu dibuktikan dengan data yang lebih kuat daripada andaian. ⁸

Hujah 3: Penglibatan Diaspora Tanpa Syarat Penuh#

Majoriti diaspora Malaysia berminat untuk menyumbang kepada tanah air — bukan dengan berpindah pulang, tetapi melalui pelaburan, rangkaian, pemindahan ilmu, dan mentorship. ⁹ Tanpa kerakyatan aktif, ikatan formal antara mereka dan Malaysia semakin nipis dari masa ke masa.

Dwi-warganegara membolehkan seseorang menjadi rakyat Australia dan rakyat Malaysia secara serentak — dengan hak untuk mengundi, memiliki hartanah, dan menyumbang kepada pembangunan negara dari kedua-dua sisi. ⁹

Pihak B: Kekalkan Warganegara Tunggal#

Hujah 1: Konflik Kesetiaan adalah Risiko Sebenar#

Kementerian Dalam Negeri membangkitkan kebimbangan mengenai "konflik kesetiaan" — terutamanya bagi pegawai keselamatan, tentera, dan individu dengan akses kepada maklumat sulit. ¹⁰ Seseorang yang memegang pasport dua buah negara yang mempunyai kepentingan geopolitik yang berbeza mungkin berhadapan dengan tuntutan yang bertentangan dalam krisis.

Ini bukan hipotesis. Beberapa negara secara aktif menghalang warganegara asing daripada memegang jawatan sensitif — dan ada yang menuntut perkhidmatan tentera bagi semua pemegang pasport mereka, tanpa mengira di mana mereka menetap. ¹⁰

Hujah 2: Hubungan dengan Hak Bumiputera#

Di Malaysia, kerakyatan bukan hanya identiti — ia terikat dengan hak yang dijamin di bawah Perkara 153 Perlembagaan: hak istimewa dalam pendidikan, kontrak kerajaan, perlesenan, dan pemilikan tanah tertentu yang diperuntukkan kepada bumiputera. ¹¹

Membolehkan dwi-warganegara memerlukan keputusan yang jelas: adakah warganegara dwi-pasport layak mendapat hak ini? Jika ya, seseorang yang meninggalkan Malaysia selama 20 tahun dan kembali sebagai warganegara Australia-Malaysia boleh menuntut hak yang sama dengan mereka yang tinggal dan membayar cukai di sini sepanjang masa. Jika tidak, ia mewujudkan dua kelas warganegara. ¹¹

Hujah 3: Risiko Penyalahgunaan#

Dwi-warganegara boleh menjadi laluan kepada individu yang ingin mendapat keistimewaan kewarganegaraan Malaysia — hak tanahsimpan, hak mendaftar perniagaan bumiputera, insentif kerajaan — tanpa berkomitmen sepenuhnya kepada masyarakat Malaysia. ¹¹

Kerangka pengawasan yang cukup untuk mencegah penyalahgunaan ini adalah kompleks, mahal, dan belum tentu berkesan sepenuhnya. Sistem tunggal yang ada sekarang mempunyai sekurang-kurangnya kesederhanaan: anda adalah warganegara Malaysia atau tidak. ³

Di Mana Kita Berdiri: 2026#

Pindaan 2024 menyelesaikan isu kerakyatan anak kepada ibu warganegara — tetapi mengelakkan soal dwi-warganegara itu sendiri sepenuhnya. ⁴

Program REP TalentCorp terus menarik pakar kembali dengan insentif cukai dan kemudahan lain. ⁷ Permintaan paling kerap dari peserta REP: pertimbangan dwi-warganegara.

Tiada kerajaan Malaysia yang pernah secara rasmi mencadangkan pindaan Perkara 24 untuk membenarkan dwi-warganegara. Topik ini sering dibangkitkan oleh pertubuhan diaspora dan ahli-ahli akademik, tetapi sama ada ia akan mencapai Parlimen adalah soalan yang berbeza. ²