Mengapa Politik Malaysia Timur Penting? Taib, Shafie dan Hak Negeri Sabah-Sarawak

Orang Semenanjung melihat Malaysia Timur, selalunya bermula dengan kerusi.

GPS berapa kerusi.

GRS berapa kerusi.

Warisan berapa kerusi.

Siapa sokong perdana menteri, siapa cukupkan majoriti.

Cara melihat ini bukan sepenuhnya salah. Selepas 2022, tanpa kerusi Malaysia Timur, kerajaan Persekutuan memang sukar berdiri.

Tetapi kalau kita hanya melihat kerusi, Malaysia Timur berubah menjadi nombor dalam jadual membentuk kerajaan Semenanjung.

Malaysia Timur bukan nombor.

Ia ada orang kuat, keluarga, hak negeri, tanah, minyak, kaum, migrasi dan rasa tidak percaya kepada pusat.

Pek Moh: bayang panjang Sarawak#

Taib Mahmud, dalam masyarakat Cina, kerap dipanggil "Pek Moh".

Beliau menjadi Ketua Menteri Sarawak dari 1981 hingga 2014, kemudian menjadi Yang di-Pertua Negeri Sarawak; beliau meninggal dunia pada Februari 2024. Panjang masa itu sendiri sudah satu fakta politik.^1,2

Tiga puluh tiga tahun.

Dalam tiga puluh tiga tahun, sebuah negeri menukar jalan, hutan, bandar, syarikat, pembahagian kerusi dan rangkaian elit tempatan. Penyokong Taib menulis beliau sebagai pembina Sarawak moden; pengkaji politik Sarawak melihat sisi lain: bagaimana pemerintahan panjang menganyam sumber negeri, politik Muslim Bumiputera, PBB dan rangkaian pentadbiran menjadi struktur kuasa yang stabil.^1,2

Kontroversi tentang Taib tidak boleh ditutup dengan satu ayat.

Beliau lama berdepan kritikan awam dan laporan antarabangsa tentang kekayaan, pembalakan, kepentingan perniagaan keluarga dan tadbir urus sumber; semua dakwaan dan kontroversi ini mesti ditulis sebagai dakwaan pengkritik, media atau masyarakat sivil, bukan seolah-olah laman ini sudah menjatuhkan hukuman mahkamah.^1,3

Tetapi sebaliknya, kita juga tidak boleh memadam masalah hanya kerana rencana ini tidak membicarakan setiap dakwaan satu demi satu.

Seorang pemimpin negeri yang berkuasa selama tiga puluh tiga tahun mesti memikul tanggungjawab politik atas cara sumber negeri diagihkan, siapa menerima tanah dan konsesi, dan bagaimana kerajaan negeri menjawab isu tanah adat serta alam sekitar.^1,3

Shafie: orang Sabah yang keluar daripada UMNO#

Jalan Shafie Apdal berbeza.

Beliau keluar daripada sistem UMNO Sabah, lama mewakili Semporna, kemudian meninggalkan UMNO, menubuhkan Warisan, dan menjadi Ketua Menteri Sabah selepas 2018. Laman Parlimen hari ini menyenaraikan beliau sebagai ahli Parlimen Semporna, parti Warisan.^4,5

Jika Taib mewakili penguasaan panjang terhadap mesin negeri, Shafie mewakili politik Malaysia Timur jenis lain: keluar daripada sistem parti pemerintah nasional, lalu menyusun politik semula dengan kad tempatan Sabah.

Nama Warisan sangat terus.

Warisan.

Ia mahu memberitahu pengundi: Sabah bukan cawangan parti Semenanjung. Sabah ada subjek politiknya sendiri.

Selepas 2018, Shafie sebentar mentadbir Sabah; selepas pilihan raya negeri 2020, beliau kehilangan kerajaan negeri. Naik turun ini menunjukkan kad tempatan ada kuasa, tetapi gabungan, lompat parti, kaum dan rangkaian sumber Persekutuan dalam politik Sabah juga sangat berpecah.^4,5

Soalan bersama Malaysia Timur#

Taib dan Shafie tidak sama.

Seorang orang kuat jangka panjang.

Seorang lagi membina jenama tempatan melawan pusat selepas keluar daripada parti nasional.

Tetapi mereka sama-sama mengingatkan pembaca Semenanjung satu perkara: politik Malaysia Timur tidak boleh dilihat hanya ketika kerajaan Persekutuan memerlukan angka.

MA63, hasil minyak, kawalan imigresen, tanah adat, pembangunan negeri, ruang agama dan bahasa - semua ini bukan "isu tempatan" semata-mata.

Ia isu Persekutuan yang tertinggal sejak Malaysia dibentuk.

Apabila parti Semenanjung memerlukan kerusi Malaysia Timur, Malaysia Timur tiba-tiba menjadi penting.

Tetapi persekutuan yang matang tidak patut menunggu angka membentuk kerajaan tidak cukup barulah teringat Sabah dan Sarawak.

Rencana seterusnya boleh terus menulis tokoh. Semenanjung masih ada banyak nama yang belum masuk kumpulan biografi ini: Zahid, Nurul Izzah, Tengku Razaleigh, Mat Sabu, Wan Azizah. Setiap seorang membuka jalan politik yang berbeza.